POMNIK  JABŁKA 

 

 

                                             STARA  LUBOWLA  - CASTLE DISTILLERY

13.0.2026 r. Stara Lubowla - Castle Distillery. Niezwykłe klimatyczne miejsce usytuowane bezpośrednio pod murami Zamku Lubowlańskiego. Historia zamkowego gorzelnictwa sięga tu aż XIV wieku. Historia zamkowego gorzelnictwa sięga tu aż XIV wieku. Gorzelnia kultywuje tradycje historyczne. Gorzelnia stawia głównie na kraftowe destylaty owocowe (okowity premium) produkowane tradycyjnymi metodami. Na miejscu znajduje się butikowa restauracja z tarasem widokowym na Tatry oraz klimatyczne pokoje gościnne, co pozwala na połączenie zwiedzania zamku z degustacją i noclegiem. 

Początki tradycji gorzelniczej na zamku sięgają okresu przed 1343 rokiem, kiedy miastu Stara Lubowla nadano prawo propinacji. Do połowy XVIII wieku w tym miejscu stała drewniana gorzelnia, wzmiankowana w dokumentach już w 1746 roku. W połowie XVIII wieku polska królowa Maria Józefina zainicjowała gruntowną przebudowę podzamcza, a w jego obrębie powstała nowoczesna, jak na tamte czasy, kamienna gorzelnia. Za murami tej gorzelni zachowały się wielowiekowa sztuka gorzelnicza i tradycyjne metody produkcji. 

Spis odmian drzew owocowych (jabłonie, grusze) w sadzie.

 

                                                     JABONIE NA PODLASIU

               Będąc na Podlasiu widziałem stare sady przydomowe. Zachowało się dużo odmian historycznych drzew owocowych. W trakcie przeprowadzonej rozmowy z panią Anią otrzymałem następujące nazwy odmian jabłoni: Antonówka, Szara reneta, Kosztela, Oliwki, Ananas Berżenicki, Grafsztynek, Kronselska, McIntosh i Papierówki. Na Grafsztynek mówią grabsztyny. Też mają kilka odmian papierówek, oliwek i antonówek. 

        W Puszczy Knyszyńskiej w różnych regionach występuje odmiana jabłoni z regionalną nazwą MIODEK. Owoc mały, skórka jasno zółta z czerwonym rumieńcem i słodkie. Zbiór II połowa VIII.    

W rejonie Podlasia nie robi się zup owocowych np. poliwkę. Jeszcze występuje śliwa Renkloda Ulena    i małe śliwki węgierki. Obecnie jest to duży region sadowniczy; uprawy aronii, porzeczki czerwonej      i czarnej, borówki amerykańskiej i rokitnika. Do obiadu podają kompot z rokitnika. 

 

                                                                POWRÓT DO KORZENI

                    W dniu 22 maja 2026 roku przewodniczący Sekcji Nauk Przyrodniczych Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu Grzegorz Poznański uczestniczył w otwarciu sadu owocowego; historycznych odmian drzew i krzewów owocowych i kolekcji roślin zielarskich w szkole; w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Nr 2 im.: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Przemyślu.    W trakcie spaceru po sadzie owocowym Grzegorz Poznański omówił odmiany drzew i krzewów owocowych. Zwrócił uwagę uczestników spotkania na świadome kupowanie materiału szkółkarskiego. Kolejnym punktem spotkania z uczniami było przeprowadzenie    prelekcji o starych odmianach drzew owocowych. Tematem wykładu były jabłonie pt.: "Znaczenie ogrodów i sadownictwa w promowaniu miłości do lokalności. Historyczne odmiany jabłoni. Biologia, historia i tradycja". Grzegorz Poznański pasjonat od wielu lat jabłoni, zabrał słuchaczy w świat dawnych odmian jabłoni oraz przedstawił historię sadownictwa i pomologii w Polsce. Przedstawił biologię, historyczne odmiany jabłoni, tradycje sadownicze naszych terenów południowo-wschodniej Polski i omówił podstawowe choroby i szkodniki sadów owocowych. Półtoragodzinny wykład był wzbogacony pokazem publikacji sadowniczych i pomologicznych, atlasów i katalogów drzew owocowych co wzbudziło na sali wielkie zainteresowanie wśród młodzieży. Po spotkaniu prelegent odpowiadał na pytania z wyżej wymienionych zagadnień, a nawet przedstawił przepis na wspaniałą polewkę i na szarlotkę.

              Serdecznie dziękuję Dyrekcji, Nauczycielom oraz Uczniom szkoły za możliwość wystąpienia i pokazania wieloletnich badań, materiałów pomologicznych i pasji do historycznych odmian jabłoni.

                                                                     Opracował: Grzegorz Poznański, fot. archiwum CKZiU.

      Tygodnik " Życie podkarpackie", 10.06.2026 r. nr 23, s. 21.